Günümüzde geleneksel eğitim yerini yapılandırmacı eğitim anlayışına bırakmaya başlamıştır. Yapılandırmacı yaklaşımda bilimsel bilgi öğrenciye doğrudan aktarılmaz, uygun eğitim ortamları sağlanarak öğrencinin bilgiyi kendisinin yapılandırması sağlanır. Ayrıca, bu yaklaşımda öğretmenin rehber olduğu bir sınıf ortamı oluşturulur.
Yapılandırmacı öğrenme yaklaşımına göre her birey bilgiye kişisel bir anlam yükleyerek kendi içinde anlamlandırmakta ve eski bilgileriyle uyumlu bir şekilde birleştirerek yapılandırmaktadır. Yapılandırmacı öğrenme ortamlarında öğrenen ile çevre daima etkileşim halindedir ve öğrenen bilimsel süreç ve metotları kullanılarak bilgiyi yapılandırmaya çalışır. Yapılandırmacı öğrenme ortamlarında öğrencilere gerçek hayattan bir problem ya da durum sunularak, bilimsel metotları izleyerek sonuç geliştirmesi beklenir. Böylece öğrenciler bilgiyi öğretmenin anlattığı ya da kitapta yazıldığı gibi ezberlemek yerine, bilimsel süreç becerilerinden geçirerek anlamlı ve kalıcı bir forma dönüştürürler. Yapılandırmacı öğrenme ortamlarında öğrencilerin problem durumlarına öğretmenin rehberliğinde buluş yoluyla çözüm üretmeleri beklenmektedir. Öğrenciler konunun ve problemin doğasına uygun olarak modelleme, gözlem, deney veya araştırma yapılabilir.
The Biological Science Curriculum Study (BSCS) araştırma grubu yapılandırmacı öğrenme yaklaşımının ders planlarında örnek olarak nasıl önlenebileceğini 5E adını verdikleri bir modelle ortaya koymuştur. İsimlerini İngilizce kelimelerinin baş harflerinden alan 5E öğrenme metodunun aşamaları; dikkat çekme (Engage), keşfetme (Explore), açıklama (Explain), derinleştirme (Elaborate) ve değerlendirmedir (Evaluate) 5E öğrenme modeli, içeriği ele alırken yapılandırmacı ve sorgulamaya dayalı öğrenmeyi otomatik olarak yapılandırır. Bu etkinliğin tüm aşamalarında, öğrencilere üst düzey düşünme becerilerini sorgulama ve geliştirme fırsatı verilir. 5E modeli özellikle fen eğitimi alanında kullanılan, araştırma ve sorgulama etkinliklerini gerçekleştirmek amacıyla sıklıkla kullanılan bir modeldir. Ayrıca 5E ders planları yapılandırmacı yaklaşıma göre hazırlanmaktadır. BSB’nin basamakları da 5E öğrenme modeline uygundur. Dikkat çekme basamağında öğrencilerin dikkatini çekecek bir problem durumu, sözlü, görsel veya video yardımıyla verilerek, öğrenciler derse hazır hale gelirler. Öğrenciler bu probleme çözüm geliştirmek için Keşfetme aşamasında hipotezler geliştirir, değişkenler belirler, laboratuvar ya da online öğrenme ortamları (sanal laboratuvar) veya teknolojik araçlar ile (örn., simülasyon veya artırılmış gerçeklik) hipotezlerini denerler. Açıklama kısmına gelindiğinde ise buldukları sonuçları paylaşır ve tartışırlar. Derinleştirme aşamasında bilgiyi günlük yaşamda nasıl ilişkilendirebileceklerini düşünürler ve modelleme yapabilirler. Değerlendirme aşamasında ise öğrenciler ders içerisinde öğrendiklerini uygun bir değerlendirme yöntemiyle gösterme fırsatı bulurlar. Görüldüğü gibi 5E öğrenme planına göre hazırlanmış ders programlarında doğal olarak BSB işlenmektedir. Sonuç olarak, BSB’nin işe koşulduğu öğrenme ortamlarında yapılandırmacı yaklaşımı esas alan 5E öğrenme modeli kullanılmaktadır.
Referanslar
Abdusselam, M. S., Kilis, S., Şahin Çakır, Ç., & Abdusselam, Z. (2018). Examining Microscopic Organisms under Augmented Reality Microscope: A 5E Learning Model Lesson. Science Activities, 55(1-2), 68-74.
Büyüktaşkapu, S. (2010). 6 yaş çocuklarının bilimsel süreç becerilerini geliştirmeye yönelik yapılandırmacı yaklaşıma dayalı bir bilim öğretim programı önerisi.
Bybee, R., & Landes, N. M. (1990). Science for life and living: An elementary school science program from Biological Sciences Improvement Study (BSCS). The American Biology Teacher, 52(2), 92-98.
Choirunnisa, N. L., Prabowo, P., & Suryanti, S. (2018). Improving science process skills for primary school students through 5E instructional model-based learning. In Journal of Physics: Conference Series (Vol. 947, No. 1, p. 012021). IOP Publishing.
Cobern, W. W. (1993). College students' conceptualizations of nature: An interpretive world view analysis. Journal of research in Science Teaching, 30(8), 935-951.
Cakır, N. K. (2017). Effect of 5E learning model on academic achievement, attitude and science process skills: meta-analysis study. Journal of Education and Training Studies, 5(11), 157-170.
Duran, L. B., & Duran, E. (2004). The 5E instructional model: a learning cycle approach for inquiry-based science teaching. Science Education Review, 3(2), 49-58.
Hırça, N. (2013). The Influence of Hands on Physics Experiments on Scientific Process Skills According to Prospective Teachers' Experiences. European Journal of Physics Education, 4(1).
Karsli, F., & Ayas, A. (2014). Developing a laboratory activity by using 5E learning model on student learning of factors affecting the reaction rate and improving scientific process skills. Procedia-Social and Behavioral Sciences, 143, 663-668.
Şen, A. Z., & Nakiboğlu, C. (2012). Ortaöğretim Kimya Ders Kitaplarının Bilimsel Süreç Becerileri Açısından İncelenmesi. Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi, 13(3), 47-65.
